Truyện hậu tận thế lấy bối cảnh thế giới sau một thảm họa lớn, thường là do chiến tranh, dịch bệnh, thiên tai hoặc sự kiện siêu nhiên gây ra. Nền văn minh sụp đổ, con người phải vật lộn sinh tồn trong môi trường khắc nghiệt, đối mặt với đói khát, bệnh tật, xung đột và những mối nguy hiểm mới. Truyện hậu tận thế thường khai thác các chủ đề về sự sống còn, bản chất con người, đạo đức và hy vọng trong những hoàn cảnh tuyệt vọng.